Wie voor een ouder of partner zorgt, houdt dat alleen vol met voldoende rust. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk gaan veel mantelzorgers door tot ze er zelf bij neervallen. De oplossing is niet harder werken, maar de zorg slim verdelen: een deel zelf doen en een deel uit handen geven. Dat kan zonder schuldgevoel, als je het stap voor stap aanpakt.
In deze koopgids
Waarom overbelasting sluipend ontstaat
Mantelzorg begint bijna nooit als een bewuste keuze. Je doet een keer boodschappen voor je moeder en regelt daarna haar medicijnen. Een jaar later ben je dagelijks in de weer. Omdat de taken stap voor stap groeien, merk je pas laat dat het te veel wordt.
De signalen zijn vaak duidelijk voor de omgeving, maar niet voor de mantelzorger zelf. Denk aan slecht slapen of een steeds korter lontje richting de persoon voor wie je zorgt. Wie die signalen negeert, loopt het risico zelf uit te vallen. In dat geval zit degene die zorg nodig heeft ineens zonder hulp.
Tijdelijk de zorg overdragen
De eerste stap is accepteren dat je af en toe vrij mag nemen van de zorg. Daar bestaat een aparte vorm van ondersteuning voor: respijtzorg, waarbij iemand anders de zorgtaken tijdelijk overneemt. Dat kan een paar uur per week zijn, zodat je kunt sporten of gewoon even niets doen. Het kan ook een langere periode zijn, bijvoorbeeld als je op vakantie wilt.
Veel mantelzorgers stellen dit uit omdat ze denken dat niemand anders het goed genoeg doet. Dat gevoel is begrijpelijk, maar het werkt tegen je. Een vaste vervanger die de situatie leert kennen, geeft juist rust. Jij weet dat de zorg doorloopt en degene die zorg krijgt, went aan een vertrouwd extra gezicht.
Structurele hulp aan huis regelen
Naast tijdelijke vervanging kun je ook een deel van de zorg blijvend uitbesteden. Dat hoeft niet meteen om verpleging te gaan. Vaak zit de grootste tijdsdruk in gewone huishoudelijke taken en gezelschap. Juist die onderdelen kun je goed aan een ander overlaten.
Particuliere thuiszorgorganisaties bieden hiervoor hulp op maat, van een paar uur ondersteuning per week tot dagelijkse aanwezigheid. Bij een gespecialiseerde aanbieder als senior service kijk je samen welke taken je blijft doen en welke een vaste hulp overneemt. Zo houd je zelf de leuke momenten over, zoals samen koffiedrinken of een uitje, terwijl de zwaardere taken bij een professional liggen.
Let bij het kiezen van een organisatie op twee dingen. Krijg je een vaste hulp of steeds iemand anders? Een vast gezicht werkt voor ouderen meestal prettiger. En hoe flexibel is de organisatie als de zorgvraag groeit? Zorgbehoefte neemt bij ouderen zelden af, dus je wilt niet over een jaar opnieuw moeten zoeken.
Bespreek de verdeling met je familie
Hulp inschakelen werkt het best als de hele familie erachter staat. Plan daarom een gesprek met de andere betrokkenen, zoals broers en zussen, voordat je iets vastlegt. Bespreek wie welke taken doet en wat er wordt uitbesteed. Maak ook afspraken over de verdeling van de kosten. Zo voorkom je dat één persoon alles draagt en de rest pas meepraat als het misgaat.
Betrek ook degene die zorg krijgt bij het gesprek. Ouderen vinden het vaak lastig om hulp van buiten te accepteren. Dat gaat makkelijker als ze zelf mogen meebeslissen over wie er komt en wanneer.
Begin klein en bouw rustig op
Je hoeft niet in één keer alles uit handen te geven. Start met een paar uur hulp per week en kijk hoe het bevalt. Bevalt het goed, dan breid je uit. Zo went iedereen aan de nieuwe situatie en houd je het als mantelzorger vol, ook als de zorg de komende jaren zwaarder wordt. Wie op tijd hulp regelt, zorgt uiteindelijk beter en langer voor de ander.
